عکاسی در پالایشگاه و پتروشیمی: مناطق خطر، مجوز ورود و محدودیت تجهیزات عکاسی

چرا عکاسی در پالایشگاه و پتروشیمی با کارخانه معمولی فرق دارد

عکاسی در پالایشگاه و پتروشیمی قواعد خودش را دارد. در یک کارخانه معمولی، گروه عکاسی با هماهنگی ایمنی و یک همراه وارد سالن می شود. در پالایشگاه، مجتمع پتروشیمی یا تاسیسات گاز، سه عامل همه چیز را تغییر می دهد:

• خطر انفجار: در بخش هایی از واحد فرایندی ممکن است گاز یا بخار قابل اشتعال در هوا باشد. هر وسیله برقی که برای این محیط ساخته نشده، از جمله دوربین، فلاش، باتری و تلفن همراه، یک منبع احتمالی جرقه به حساب می آید.
• گازهای سمی: در بعضی واحدها احتمال نشت گازهایی مثل سولفید هیدروژن وجود دارد و ورود بدون آموزش و تجهیزات خاص ممنوع است.
• ملاحظات امنیتی: این تاسیسات زیرساخت حیاتی هستند و هر عکسی که گرفته می شود، از نظر حراست اهمیت دارد.

نتیجه این است که در پالایشگاه، برنامه عکاسی از مجوزها شروع می شود نه از زاویه و نور. گروهی که این را نداند، یا اصلا وارد نمی شود یا با یک کیف تجهیزات که اجازه استفاده ندارد پشت در می ماند.

مناطق طبقه بندی شده خطر و معنی آن برای دوربین

در تاسیسات نفت، گاز و پتروشیمی، نواحی بر اساس احتمال حضور گاز قابل اشتعال طبقه بندی می شوند. در طبقه بندی رایج، ناحیه صفر جایی است که گاز به طور دائم یا طولانی حضور دارد، ناحیه یک جایی است که در کار عادی احتمال حضور گاز هست و ناحیه دو جایی است که فقط در شرایط غیرعادی ممکن است گاز وجود داشته باشد. نقشه این نواحی را واحد ایمنی هر مجتمع دارد و مرز آن ها روی زمین همیشه قابل دیدن نیست.

دوربین و فلاش معمولی گواهی کار در این نواحی را ندارند. بسته به مقررات هر مجتمع، یکی از این سه حالت پیش می آید:

تصمیم درباره اینکه کدام حالت برای کدام واحد اعمال شود، همیشه با واحد ایمنی مجتمع است، نه با گروه عکاسی و نه با واحد روابط عمومی که سفارش داده است. دوربین هایی با گواهی ضدانفجار هم ساخته شده اند، ولی تعداد و قابلیت آن ها محدود است و برای بیشتر پروژه های تبلیغاتی و مستندسازی، روش عملی همان کار از بیرون نواحی یا با مجوز کار است.

مجوزها: چه چیزی، از چه کسی و چه زمانی

مسیر مجوز در هر مجتمع متفاوت است، ولی تقریبا همیشه این مراحل را شامل می شود:

1. درخواست رسمی کارفرما: واحدی که عکس را سفارش داده، نامه درخواست ورود گروه را به حراست و ایمنی مجتمع می فرستد و هدف عکاسی و نواحی مورد نظر را مشخص می کند.
2. مدارک گروه: مشخصات و مدارک شناسایی همه افراد گروه برای بررسی حراست ارسال می شود.
3. فهرست تجهیزات: فهرست دقیق دوربین ها، لنزها، باتری ها، کارت های حافظه و هر وسیله دیگر، اغلب با شماره سریال، تحویل داده می شود.
4. آموزش ایمنی ورودی: گروه پیش از ورود آموزش ایمنی مجتمع را می گذراند؛ در واحدهایی که خطر گاز سمی دارند، آموزش استفاده از تجهیزات تنفسی فرار هم لازم است.
5. مجوز کار روز عکاسی: برای هر ناحیه ای که وسیله الکترونیکی وارد آن می شود، مجوز کار جداگانه و سنجش گاز در همان روز انجام می شود.

این مراحل بسته به مجتمع از چند روز تا چند هفته زمان می برد. اگر عکس ها برای نمایشگاه، گزارش سالانه یا مراسم افتتاح با تاریخ مشخص لازم است، درخواست را دست کم یک ماه زودتر شروع کنید.

بازبینی عکس ها پیش از خروج

در بسیاری از مجتمع ها، حراست پیش از خروج گروه کارت های حافظه را بررسی می کند و ممکن است حذف بعضی عکس ها را بخواهد؛ مثلا نماهایی که نقشه کلی تاسیسات، ورودی ها یا سیستم های حفاظتی را نشان می دهند. این بخش طبیعی کار است. عکاس باتجربه از ابتدا کادرها را طوری انتخاب می کند که پیام تبلیغاتی منتقل شود بدون اینکه اطلاعات حساس در عکس باشد.

کار در محل: تجهیزات، لباس و روش عکاسی

لباس و تجهیزات حفاظتی

لباس کار ضد آتش طبق مقررات مجتمع، کلاه ایمنی، عینک، کفش ایمنی، دستکش و محافظ گوش حداقل های معمول هستند. لباس های مصنوعی که الکتریسیته ساکن می سازند، زیر لباس کار هم توصیه نمی شوند. در واحدهای دارای خطر گاز سمی، دستگاه هشدار گاز شخصی همراه افراد است.

تجهیزات عکاسی حداقلی

• تلفن همراه و هر وسیله غیرضروری بیرون از مجتمع یا در محل تعیین شده می ماند.
• باتری و کارت حافظه فقط بیرون از نواحی خطر عوض می شوند.
• در نواحی طبقه بندی شده معمولا فلاش ممنوع است؛ عکاسی با نور موجود و سه پایه انجام می شود.
• لنزها هم بیرون از ناحیه تعویض می شوند، پس ترکیب لنزها باید از قبل برای هر ناحیه انتخاب شود.

عکاسی از فاصله امن

خبر خوب برای عکاس این است که بسیاری از شاخص ترین تصاویر پالایشگاه از بیرون واحدها گرفته می شوند: ردیف برج های تقطیر، شبکه لوله ها، مشعل در غروب و چراغ های واحد در ساعت آبی. لنزهای بلند در این کار نقش اصلی دارند، چون هم فاصله امن را حفظ می کنند و هم با فشرده کردن پرسپکتیو، تراکم لوله ها و برج ها را قوی تر نشان می دهند. انتخاب لنز برای این نوع نماها را در صفحه لنزها در عکاسی صنعتی توضیح داده ایم.

دو نکته فنی هم در این محیط ها تکرار می شود: گرمای مشعل و دودکش ها هوای بالای واحد را موج دار می کند و جزئیات دور را نرم می کند، و باد جهت دود و بخار را عوض می کند. به همین دلیل روز عکاسی را با پیش بینی هوا و ساعت های کم باد برنامه ریزی می کنیم.

عکس هوایی

نمای هوایی بهترین راه نشان دادن وسعت یک مجتمع است، ولی پرواز پهپاد بر فراز تاسیسات نفت و گاز معمولا محدودیت های امنیتی جدی دارد و فقط با مجوزهای رسمی ممکن است. اگر عکس هوایی در برنامه است، درخواست آن را جدا و زودتر از بقیه شروع کنید؛ روش کار ما در این بخش در صفحه عکاسی هوایی آمده است.

نماهای شاخص و برنامه یک روز در مجتمع

چون زمان حضور در مجتمع محدود است و هر جابه جایی با همراه و گاهی مجوز جدا انجام می شود، فهرست نماها باید پیش از درخواست مجوز نوشته و ترتیب آن بر اساس نور و مسیر حرکت چیده شود. نماهایی که در بیشتر پروژه های پالایشگاهی و پتروشیمی خواسته می شود:

ساعت آبی و نور لامپ های واحد

شاخص ترین تصویر بسیاری از مجتمع ها، واحد روشن در ساعت آبی است؛ چند ده دقیقه پس از غروب که آسمان هنوز رنگ دارد و چراغ های واحد روشن شده اند. نور واحدها معمولا از لامپ های با رنگ های مختلف است و تراز سفیدی هیچ وقت همه آن ها را خنثی نمی کند. ما معمولا تراز سفیدی را طوری تنظیم می کنیم که آسمان آبی بماند و نور گرم لامپ ها گرم بماند؛ همین تضاد، تصویر را زنده می کند. نوردهی چندثانیه ای از سه پایه، بخار و دود را نرم و حرکت مشعل را به شعله ای پیوسته تبدیل می کند. این نماها هم بیرون نواحی طبقه بندی شده گرفته می شوند و مجوز حضور پس از غروب باید جداگانه در درخواست ذکر شود.

همه را یک بار هماهنگ کنید

مسیر مجوز در مجتمع های نفت و گاز طولانی است و تکرار آن برای هر کار جدا، وقت کارفرما و حراست را هدر می دهد. اگر عکاسی در پالایشگاه و پتروشیمی همراه با ویدیوی معرفی یا مستند پروژه است، درخواست فیلم صنعتی و عکاسی را در یک نامه و با یک فهرست تجهیزات بفرستید. گروه یک بار آموزش ایمنی می بیند، یک بار مجوز کار می گیرد و یک بار بازبینی خروج انجام می شود.

چک لیست کارفرما پیش از عکاسی در مجتمع

• فهرست واحدها و نماهای مورد نیاز را با واحد ایمنی مرور کنید و وضعیت طبقه بندی هر ناحیه را بپرسید.
• نامه درخواست ورود و مدارک گروه را دست کم یک ماه پیش از تاریخ لازم ارسال کنید.
• فهرست تجهیزات را از گروه عکاسی بگیرید و برای تایید ارسال کنید.
• برای روز عکاسی یک همراه از ایمنی و یک همراه از بهره برداری تعیین کنید.
• مشخص کنید عکس ها پیش از انتشار توسط چه کسی در حراست یا روابط عمومی بازبینی می شوند.

بسیاری از قواعد عمومی ایمنی کارخانه ها در اینجا هم صادق است و آن ها را در مقاله ایمنی عکاسی در کارخانه نوشته ایم؛ تفاوت پالایشگاه در سخت گیری و زمان بیشتر است.

تیم عکاسی صنعتی حرفه ای استودیو ناین از سال ۱۳۸۰ در تاسیسات بزرگ صنعتی و انرژی کار کرده و می تواند پیش از درخواست مجوز، فهرست نماها و تجهیزات را طوری تنظیم کند که با مقررات مجتمع شما سازگار باشد.

پرسش های متداول

آیا می شود با دوربین معمولی داخل واحد فرایندی پالایشگاه عکاسی کرد؟

فقط اگر واحد ایمنی مجتمع اجازه بدهد. در نواحی طبقه بندی شده خطر، معمولا مجوز کار ویژه، سنجش گاز در همان روز و حضور ناظر ایمنی لازم است و در بعضی نواحی ورود وسیله الکترونیکی غیرمجاز کاملا ممنوع است و باید از بیرون مرز ناحیه عکاسی کرد.

گرفتن مجوز عکاسی در پتروشیمی چقدر زمان می برد؟

بسته به مجتمع از چند روز تا چند هفته. درخواست رسمی کارفرما، بررسی مدارک افراد توسط حراست، تایید فهرست تجهیزات و آموزش ایمنی ورودی هر کدام زمان می برند. برای پروژه های تاریخ دار، شروع درخواست دست کم یک ماه زودتر توصیه می شود.

چرا در پالایشگاه استفاده از فلاش محدود است؟

فلاش وسیله ای برقی با ولتاژ بالاست که برای محیط های دارای گاز قابل اشتعال ساخته نشده و منبع احتمالی جرقه به حساب می آید. به همین دلیل در نواحی طبقه بندی شده معمولا ممنوع است و عکاسی با نور موجود و سه پایه انجام می شود.

حراست ممکن است عکس ها را حذف کند؟

بله، در بسیاری از مجتمع ها کارت های حافظه پیش از خروج بررسی می شوند و ممکن است حذف نماهایی که اطلاعات حساس امنیتی دارند خواسته شود. عکاس باتجربه از ابتدا کادرها را طوری انتخاب می کند که پیام تبلیغاتی بدون این اطلاعات منتقل شود.

بهترین زمان عکاسی از نمای کلی پالایشگاه چه ساعتی است؟

برای نماهای روز، صبح زود که هوا هنوز گرم نشده و موج گرما کم است. برای تصویر شاخص، ساعت آبی پس از غروب که آسمان رنگ دارد و چراغ های واحد روشن اند. هر دو باید بیرون نواحی طبقه بندی شده و با مجوز حضور در همان ساعت گرفته شوند.