آشنایی با انواع لنز دوربین عکاسی

لنز ثابت یا زوم؟

انواع لنز در عکاسی از نظر ساختار به دو دسته لنزهای ثابت و لنزهای زوم تقسیم می شوند. لنزهای ثابت (فیکس یا پرایم) یک فاصله کانونی دارند و زوم نمی کنند، ولی معمولا دیافراگم بازتر، وزن کمتر و وضوح بیشتری دارند؛ به همین دلیل برای پرتره و نور کم عالی هستند. لنز 50mm f/1.8 نمونه رایج و ارزان یک لنز ثابت است که در عکاسی پرتره بسیار محبوب است. لنزهای زوم فاصله کانونی متغیر دارند و برای عکاسانی که نمی خواهند مدام لنز عوض کنند، مناسب هستند.

هر دو دسته می توانند واید یا تله باشند. لنزهای واید زاویه دید بزرگ تری دارند و برای منظره و فضای داخلی مناسب اند. لنزهای تله با فاصله کانونی بلند، سوژه دور را بزرگ نشان می دهند و برای طبیعت و عکاسی ورزشی استفاده می شوند. لنز ماکرو هم برای عکاسی از جزئیات کوچک و نزدیک ساخته شده است. بهتر است پیش از خرید بهترین دوربین عکاسی، انواع لنز را بر اساس فاصله کانونی بشناسید.

انواع لنز بر اساس فاصله کانونی

در دوربین های با سنسور کوچک تر (APS-C)، همین لنزها زاویه دید تنگ تری دارند؛ مثلا لنز 35 میلی متری روی سنسور APS-C تقریبا مثل 50 میلی متر روی فول فریم عمل می کند.

لنز نرمال (Normal lens)

لنز نرمال لنزی است که فاصله کانونی آن تقریبا برابر قطر سنسور است؛ در دوربین فول فریم یعنی حدود 50 میلی متر. پرسپکتیو این لنز به دید طبیعی چشم انسان نزدیک است و فاصله ها و نسبت ها را بدون اغراق نشان می دهد. به همین دلیل عکس های آن طبیعی و واقعی به نظر می رسند و برای عکاسی خانوادگی، روزمره و خیابانی بسیار مناسب است.

لنز چشم ماهی (Fish-eye lens)

لنز چشم ماهی زاویه دید بسیار بزرگی دارد (تا حدود 180 درجه) و خطوط صاف را به صورت خمیده و محدب نشان می دهد. فاصله کانونی آن خیلی کوتاه است و برای خلق تصاویر خاص و خلاقانه در منظره، معماری، عکاسی خیابانی، عکاسی پانوراما و ورزش های اکستریم استفاده می شود. این لنز سوژه های دورتر را دورتر از واقعیت و سوژه نزدیک را بزرگ تر نشان می دهد.

لنز ماکرو (Macro lens)

لنز ماکرو برای عکاسی از فاصله خیلی نزدیک ساخته شده و جزئیات کوچک را با بزرگ نمایی واقعی (1:1) ثبت می کند؛ یعنی سوژه روی سنسور به اندازه واقعی خودش ثبت می شود. با این لنز می توانید از حشرات، جواهرات، بافت مواد و قطعات کوچک تصاویری با وضوح بسیار بالا بگیرید. در محیط کارخانه این لنز کنار لنزهای واید و نرمال نقش متفاوتی دارد که در مطلب کاربرد لنزها در عکاسی صنعتی برای هر دسته جداگانه شرح داده شده است. بنابراین، اگر به عکاسی صنعتی علاقه مند هستید، لنز ماکرو هم گزینه خوبی برای عکاسی با تمام جزییات است.

چالش اصلی لنز ماکرو، عمق میدان بسیار کم در فاصله نزدیک است. برای افزایش آن دیافراگم را ببندید (مثلا f/8 تا f/11)؛ چون با این کار نور کمتری وارد می شود، دوربین را روی سه پایه بگذارید یا نور بیشتری اضافه کنید تا بتوانید با سرعت شاتر آهسته تر، عکس بدون لرزش بگیرید. برای جزئیات کامل، چند عکس با فوکوس مختلف بگیرید و با فوکوس استکینگ ترکیب کنید.

لنز واید انگل (Wide-angle lens)

لنز واید انگل فاصله کانونی کوتاه تر از لنز نرمال دارد (در فول فریم معمولا کمتر از 35 میلی متر) و بخش بزرگ تری از صحنه را در یک قاب جا می دهد. این لنز برای منظره، معماری، فضاهای داخلی و گروه های بزرگ مناسب است. لنز واید عمق میدان زیادی دارد، فاصله ها را بیشتر از واقعیت نشان می دهد و اگر به سوژه نزدیک شوید، آن را با اعوجاج در لبه های قاب بزرگ تر نشان می دهد؛ این ویژگی هم می تواند خلاقانه باشد و هم در پرتره نتیجه را خراب کند. لرزش دست هم در لنز واید کمتر دیده می شود و می توانید با شاتر آهسته تر عکس بگیرید.

لنز تله فوتو (Telephoto lens)

فاصله کانونی لنز تله فوتو بیشتر از لنز نرمال است و سوژه دور را بزرگ و نزدیک نشان می دهد. این لنز پس زمینه را فشرده تر و محوتر می کند، برای همین در پرتره (85 تا 135 میلی متر) هم محبوب است. با لنز تله می توانید از فاصله دور، بدون مزاحمت سوژه، جزئیات را با وضوح ثبت کنید؛ به همین دلیل برای حیات وحش، طبیعت، ورزش و عکاسی مستند بسیار مناسب است. چون لرزش دست در فاصله کانونی بلند بیشتر دیده می شود، سرعت شاتر بالا، لرزشگیر یا مونوپاد لازم است.

لنزهای زوم (Zoom lenses)

لنز زوم فاصله کانونی متغیر دارد؛ می توانید بدون تعویض لنز، بین چند فاصله کانونی یکی را انتخاب کنید. لنزهای زوم حرفه ای دیافراگم ثابت (مثلا f/2.8 در تمام محدوده) دارند و لنزهای ارزان تر دیافراگم متغیر (مثلا f/3.5-5.6) که با زوم کردن بسته تر می شود. زوم های رایج 24-70 میلی متر برای کار همه منظوره، 70-200 میلی متر برای پرتره و ورزش و 16-35 میلی متر برای واید هستند. لنزهای زوم برای فیلمبرداری و کارهای رویدادی که فرصت تعویض لنز نیست، بسیار کاربردی اند.

لنزهای لرزشگیر (پایدارساز تصویر)

لنزهای دارای لرزشگیر (Image Stabilization) لرزش های ناخواسته دست را جبران می کنند تا تصویر در سرعت شاتر پایین تر هم واضح بماند. این ویژگی در نور کم، با لنزهای تله و هنگام فیلمبرداری بدون سه پایه بسیار مفید است. دوربین های بدون آینه امروز لرزشگیر داخل بدنه (IBIS) هم دارند که همراه لرزشگیر لنز کار می کند.

ویژگی های اصلی لنز دوربین عکاسی

مهم ترین مشخصه هر لنز فاصله کانونی است. فاصله کانونی زاویه دید و میزان بزرگ نمایی را تعیین می کند: عدد کوچک تر یعنی زاویه بازتر و عدد بزرگ تر یعنی سوژه بزرگ تر. ویژگی مهم بعدی دیافراگم است که مقدار نور ورودی به سنسور را کنترل می کند. دیافراگم های باز (مثل f/1.4) پس زمینه را محو می کنند (بوکه) و برای پرتره و نور کم مناسب اند؛ دیافراگم های بسته تر (مثل f/11 تا f/16) عمق میدان بیشتری دارند و برای منظره مناسب اند. لرزشگیر، پوشش ضد انعکاس، سرعت و بی صدا بودن موتور فوکوس و مقاومت در برابر گرد و رطوبت هم کیفیت و کاربرد لنز را تعیین می کنند.

راهنمای خرید لنز مناسب دوربین عکاسی

لنزی بخرید که با مانت دوربین شما سازگار باشد و با حوزه کاری تان جور باشد. امروز همه سازندگان اصلی تمرکز خود را روی لنزهای دوربین های بدون آینه گذاشته اند: مانت RF کانن، مانت E سونی و مانت Z نیکون. لنزهای قدیمی DSLR را می شود با آداپتور روی این دوربین ها بست، ولی برای خرید تازه، لنزهای نسل بدون آینه انتخاب بهتری هستند. برای شروع، یک لنز 50 میلی متری f/1.8 در هر مانت گزینه ارزان و باکیفیتی است. در سطح حرفه ای، لنزهای سری L کانن (مثل RF 50mm f/1.2L)، سری G Master سونی (مثل FE 24-70mm f/2.8 GM II) و سری S نیکون (مثل Z 50mm f/1.2 S) استاندارد کار هستند.

جان کلام

در عکاسی حرفه ای، هر لنز برای کاری ساخته شده است. لنزهای نرمال حدود 50 میلی متری با دیافراگم باز برای عکاسی روزمره و پرتره، لنزهای زوم برای انعطاف در فاصله، لنزهای واید برای منظره و معماری، لنزهای ماکرو برای جزئیات ریز و نزدیک و لنزهای تله فوتو برای سوژه های دور مناسب اند. شناخت انواع لنز عکاسی کمک می کند در هر شرایط نوری، لنز درست را انتخاب کنید و عکس های بهتری بگیرید.

پرسش های متداول درباره انواع لنز دوربین

برای شروع عکاسی چه لنزی بخریم؟

یک لنز زوم همه کاره (مثل 24-70 میلی متر) یا یک لنز ثابت 50 میلی متری f/1.8. لنز 50 میلی متری ارزان است و نور کم و پرتره را خیلی خوب ثبت می کند.

فرق لنز واید و تله چیست؟

لنز واید زاویه باز و فاصله کانونی کوتاه دارد و صحنه بزرگ را در قاب جا می دهد؛ لنز تله فاصله کانونی بلند دارد و سوژه دور را بزرگ و پس زمینه را فشرده نشان می دهد.

آیا لنز زوم کیفیت کمتری از لنز ثابت دارد؟

زوم های حرفه ای امروز کیفیت بسیار نزدیکی به لنز ثابت دارند. مزیت اصلی لنز ثابت، دیافراگم بازتر و وزن کمتر است.