نورپردازی سوله و سالن تولید برای عکاسی

چرا سالن بزرگ با چند فلاش روشن نمی شود

نورپردازی سوله و سالن تولید با نورپردازی یک اتاق یا یک استودیو فرق دارد. اولین واکنش بیشتر مدیران وقتی عکس های تاریک یا زرد سالن را می بینند این است که «نور بیشتری بیاورید». در یک سوله با ارتفاع ده تا پانزده متر و طول صد متر، این راه حل جواب نمی دهد. شدت نور با مجذور فاصله کم می شود؛ یعنی فلاشی که دستگاه جلوی دوربین را خوب روشن می کند، به انتهای سالن تقریبا هیچ نوری نمی رساند. نتیجه عکسی است که جلویش سفید و براق است و پشتش در تاریکی فرو رفته.

به همین دلیل در سالن های بزرگ نقطه شروع کار فلاش نیست، نور خود سالن است. لامپ های سقفی، نورگیرهای بالای سوله و درهای بزرگ بارگیری در عمل منبع اصلی نور عکس هستند. کار عکاس این است که این نور را بشناسد، ناهمگونی هایش را کم کند و فقط جاهایی را که واقعا کم دارند با نور کمکی پر کند.

سه مشکل اصلی تقریبا در همه سالن های تولید ایران تکرار می شود:

• لکه های نور و تاریکی: زیر هر لامپ سقفی یک دایره روشن روی زمین می افتد و فاصله بین لامپ ها تاریک می ماند.
• رنگ های ناهمگون: لامپ های قدیمی و جدید، مهتابی و ال ای دی و نور روز همزمان در یک قاب حضور دارند و هر کدام ته رنگ خودشان را دارند.
• اختلاف شدید روشنایی: نورگیر سقف یا در باز انبار چند برابر داخل سالن روشن است و در یک عکس معمولی یا سفید سوخته می شود یا داخل سالن را تاریک می کند.

نورپردازی سوله و سالن تولید از کجا شروع می شود: شناخت نور موجود

پیش از اینکه حتی سه پایه باز شود، ما در بازدید اولیه سقف را نگاه می کنیم و نوع لامپ ها را یادداشت می کنیم. هر نوع لامپ رفتار متفاوتی جلوی دوربین دارد و راه حل خودش را می خواهد:

بدترین حالت، سالنی است که در طول سال ها لامپ هایش تکه تکه عوض شده اند. در یک ردیف ممکن است سه لامپ سفید مایل به آبی کنار دو لامپ زرد باشد و یکی هم سوخته باشد. چشم انسان این تفاوت ها را نمی بیند، ولی دوربین آن ها را دقیق ثبت می کند و در عکس نهایی سقف شبیه وصله کاری دیده می شود.

روش هایی که در عمل جواب می دهند

انتخاب ساعت عکاسی

اگر سالن نورگیر سقفی دارد، روز ابری بهترین دوست شماست، چون نور پخش و یکنواخت از بالا می آید. در روز آفتابی، باریکه های نور خورشید روی زمین و دستگاه ها لکه های سفید می سازند. اگر نورگیرها و درها بیش از حد روشن اند، گاهی عکاسی در اول صبح، آخر روز یا حتی شب بهتر است؛ آن وقت فقط نور لامپ ها می ماند که کنترل آن ساده تر است.

سه پایه، نوردهی طولانی و چند فریم

در سالن بزرگ تقریبا همه نماهای باز روی سه پایه گرفته می شوند. با سه پایه می توانیم حساسیت سنسور را پایین نگه داریم تا عکس دانه دار نشود و دیافراگم را آن قدر ببندیم که هم دستگاه جلو و هم انتهای سالن واضح باشند. برای اختلاف روشنایی میان نورگیر و داخل سالن، از همان زاویه چند فریم با نوردهی متفاوت ثبت می کنیم و بعد آن ها را با هم ترکیب می کنیم. این روش همان چیزی است که در عکاسی HDR به کار می رود، با این تفاوت که در کار صنعتی ترکیب باید طبیعی بماند و ظاهر نقاشی شده پیدا نکند.

فلاش فقط برای پر کردن کمبودها

فلاش در سالن بزرگ نقش کمکی دارد: روشن کردن زیر یک دستگاه که در سایه سقف مانده، جدا کردن یک اپراتور از زمینه، یا آوردن جزئیات به بدنه تیره یک ماشین. فلاش های باتری دار را پشت ستون ها و دستگاه ها پنهان می کنیم تا در قاب دیده نشوند. نکته مهم همرنگ کردن فلاش با نور سالن است؛ نور فلاش سفید روز است و کنار لامپ های گرم یا مهتابی یک لکه سرد و غریبه می سازد. با ژل رنگی روی فلاش، نور آن را به رنگ غالب سالن نزدیک می کنیم تا در اصلاح رنگ همه چیز با هم جلو برود. انتخاب نوع فلاش و نور پیوسته برای کار در محل را در صفحه تجهیزات نورپردازی توضیح داده ایم.

نوردهی ناحیه به ناحیه

برای سالن هایی که واقعا بزرگ و تاریک اند، روش دیگری هم داریم: دوربین روی سه پایه ثابت می ماند و در چند فریم پشت سر هم، هر بار یک ناحیه سالن با فلاش دستی روشن می شود. در مرحله ویرایش این فریم ها لایه به لایه روی هم قرار می گیرند. این کار زمان می برد و فقط برای عکس های شاخص، مثل عکس صفحه اول کاتالوگ یا سایت، ارزشش را دارد.

روی دستگاه های استیل و براق، نور سقف به بازتاب تبدیل می شود؛ راه مهارش را در مقاله عکاسی از سطوح فلزی و براق نوشته ایم.

لرزش نور و سرعت شاتر

برق شهری در ایران پنجاه هرتز است و بسیاری از لامپ های مهتابی و بعضی لامپ های ال ای دی ارزان، صد بار در ثانیه کم و زیاد می شوند. چشم این لرزش را نمی بیند ولی شاتر سریع آن را ثبت می کند. نتیجه، عکس هایی است که در یک سری پشت سر هم یکی روشن تر و یکی تیره تر است، رنگ ها از فریمی به فریم دیگر عوض می شوند، یا نوارهای افقی روی تصویر می افتد.

راه حل ها ساده اند ولی باید از قبل در نظر گرفته شوند:

• برای نماهای ثابت سالن، سرعت شاتر را پایین تر از یک صدم ثانیه بگذارید تا چند چرخه لرزش در یک فریم جمع شود و اثرش یکنواخت شود.
• وقتی برای ثبت حرکت به سرعت بالا نیاز است، سرعت هایی را امتحان کنید که با چرخه برق هماهنگ اند و از چند فریم آزمایشی مطمئن شوید.
• بسیاری از دوربین های امروزی گزینه ضد لرزش نور دارند که شاتر را با اوج روشنایی لامپ هماهنگ می کند؛ در سالن های مهتابی آن را روشن کنید.

لرزش نور در فیلم از عکس هم آزاردهنده تر است، چون در تمام نما دیده می شود؛ به همین دلیل در پروژه های فیلم صنعتی آزمایش نور سالن پیش از ضبط یک قدم ثابت است.

روی خط هایی که در حال کارند، سرعت شاتر به حرکت محصول هم بستگی دارد؛ این موضوع را در مقاله عکاسی خط تولید در حال کار جدا توضیح داده ایم.

آدم ها، کف سالن و جزئیاتی که عکس را خراب می کنند

یک سالن خالی در عکس بی جان است. حضور اپراتورها مقیاس سالن را نشان می دهد و به عکس زندگی می دهد. ولی در نوردهی طولانی، آدمی که حرکت می کند به یک سایه محو تبدیل می شود. دو راه داریم: یا از افراد می خواهیم یکی دو ثانیه بی حرکت بمانند، یا با یک ضربه فلاش آن ها را در لحظه ثابت می کنیم. نوارهای شبرنگ روی لباس کار هم در برابر فلاش مستقیم مثل آینه برق می زنند؛ زاویه فلاش را طوری انتخاب می کنیم که این نوارها سفید سوخته نشوند.

کف سالن، به خصوص کف های اپوکسی براق، مثل یک آینه بزرگ عمل می کند و هر لامپ سقف را دوباره روی زمین نشان می دهد. گاهی این بازتاب زیباست و عمق می سازد، گاهی شلوغ و آزاردهنده است. با کمی بالا یا پایین بردن دوربین می توان آن را کنترل کرد. لکه روغن، ردپای لیفتراک و کارتن های رها شده هم روی کف براق دو برابر دیده می شوند.

زاویه دید بلند هم در سالن بزرگ کمک زیادی می کند. عکسی که از ارتفاع چند متری گرفته شود، نظم ردیف دستگاه ها را نشان می دهد و نگاه بیننده را تا انتهای سالن می برد. این ارتفاع فقط باید با بالابر مجاز و با هماهنگی مسئول ایمنی تامین شود، نه با ایستادن روی پالت یا شاخک لیفتراک. هماهنگی های ایمنی پیش از ورود گروه را در مقاله ایمنی عکاسی در کارخانه جداگانه توضیح داده ایم.

چک لیست کارخانه پیش از روز عکاسی سالن

بخش زیادی از کیفیت نور سالن پیش از رسیدن عکاس تعیین می شود. این کارها را چند روز قبل انجام دهید:

1. لامپ های سوخته و کم نور را عوض کنید و تا جای ممکن در هر ردیف لامپ هم نوع و هم رنگ بگذارید.
2. مشخص کنید کلید یا تابلوی برق هر ناحیه سالن کجاست و چه کسی مجاز است آن ها را خاموش و روشن کند.
3. کف سالن را تمیز کنید، کارتن ها و پالت های اضافی را از مسیر دید بردارید و ابزار رها شده را جمع کنید.
4. تصمیم بگیرید درهای بزرگ بارگیری باز باشند یا بسته؛ در باز هم نور می آورد و هم اختلاف روشنایی.
5. اگر عکس از ارتفاع لازم است، بالابر مجاز و فرد مسئول آن را از قبل هماهنگ کنید.
6. ساعت هایی را که خط کار می کند و ساعت هایی را که می شود ناحیه ای را خلوت کرد، به عکاس اعلام کنید.

فهرست کامل تر آماده سازی را در صفحه نکات قبل از عکاسی صنعتی آورده ایم. تجربه ما در بیش از ۶۸۰ برند صنعتی نشان داده که یک روز بازدید و آزمایش نور پیش از روز اصلی، ساعت ها از کار پشت صحنه کم می کند. اگر سالن تولید شما بزرگ، بلند یا پرنور ناهمگون است، تیم عکاسی صنعتی حرفه ای استودیو ناین می تواند پیش از عکاسی بازدید کند و برنامه نور هر ناحیه را مشخص کند.

پرسش های متداول

آیا برای عکاسی از سوله بزرگ حتما باید نور اضافه آورد؟

نه همیشه. در بیشتر سالن ها نور اصلی عکس همان نور سقف و نورگیرهاست و با سه پایه و نوردهی طولانی کافی است. نور کمکی فقط برای پر کردن سایه زیر دستگاه ها، جدا کردن اپراتورها از زمینه یا نوردهی ناحیه به ناحیه در عکس های شاخص لازم می شود.

چرا رنگ سقف و زمین سالن در عکس با واقعیت فرق دارد؟

لامپ های مختلف دمای رنگ متفاوت دارند و دوربین این تفاوت را بی رحمانه ثبت می کند. لامپ سدیمی زرد، مهتابی سبز و نور روز آبی دیده می شود. یکسان کردن لامپ ها پیش از عکاسی، عکاسی در فرمت خام و اصلاح رنگ ناحیه به ناحیه این مشکل را کم می کند.

بهترین زمان روز برای عکاسی از سالنی که نورگیر سقفی دارد کدام است؟

روز ابری معمولا بهترین نتیجه را می دهد چون نور نورگیرها پخش و یکنواخت است. در روز آفتابی لکه های تند نور روی زمین می افتد. اگر اختلاف روشنایی زیاد است، اول صبح یا بعد از غروب که فقط نور لامپ ها باقی می ماند گزینه بهتری است.

آیا هنگام عکاسی از سالن باید خط تولید متوقف شود؟

برای نماهای کلی معمولا نه، چون حرکت آرام خط به عکس زندگی می دهد. ولی برای نوردهی چندگانه یا ناحیه به ناحیه، چند دقیقه ثابت ماندن یک ناحیه یا خلوت شدن مسیر لیفتراک ها لازم است. این زمان ها را از قبل با سرپرست شیفت هماهنگ کنید.