عکاسی از سطوح فلزی و براق: مهار بازتاب استیل، کروم و آلومینیوم در کارخانه

چرا عکاسی از سطوح فلزی و براق سخت ترین کار سالن تولید است

در عکاسی از سطوح فلزی و براق، یک مخزن استیل پولیش شده یا یک شفت کروم کاری شده هیچ تصویری از خودش ندارد. آنچه دوربین می بیند بازتاب محیط است: خرپاهای سقف، لامپ های مهتابی، ماشین آلات کناری، لباس کارگران و خود عکاس. اگر محیط به هم ریخته باشد، عکس به هم ریخته است، حتی اگر قطعه بی نقص باشد. به همین دلیل در عکاسی از فلز، ما قطعه را نورپردازی نمی کنیم؛ چیزی را نورپردازی می کنیم که قطعه بازتاب می دهد.

چهار نوع سطح فلزی رایج در کارخانه های ایران رفتار متفاوتی دارند و هر کدام راه حل خودشان را می خواهند:

• استیل پولیش آینه ای (مخازن صنایع غذایی و دارویی، تجهیزات آشپزخانه صنعتی): مثل آینه عمل می کند و هر چیزی را با جزئیات کامل نشان می دهد.
• کروم (شیرآلات، قطعات تزئینی خودرو، سیلندرهای هیدرولیک): بازتاب آینه ای با کنتراست خیلی بالا؛ کوچک ترین لکه نور یک نقطه سفید سوخته می شود.
• آلومینیوم آنادایز یا سندبلاست (پروفیل، بدنه تجهیزات، هیت سینک): نیمه براق؛ بازتاب ها را پخش می کند ولی جهت نور را لو می دهد.
• استیل براش خورده (بدنه دستگاه ها، نماهای صنعتی): بازتاب جهت دار دارد و نور را در راستای خط های براش به شکل یک نوار کشیده نشان می دهد.

قدم اول این است که مشخص کنید با کدام یک از این چهار سطح سر و کار دارید؛ نور و زاویه از همین جا تعیین می شود.

قانون اصلی: زاویه تابش برابر زاویه بازتاب

همه تکنیک های عکاسی از فلز از یک قانون فیزیک ساده می آیند: نوری که با زاویه مشخصی به سطح می خورد، با همان زاویه بازتاب می شود. یعنی برای هر نقطه از سطح فلز، فقط یک ناحیه مشخص از فضا هست که دوربین بازتاب آن را می بیند. عکاس ها به این ناحیه «خانواده زاویه ها» می گویند.

کاربرد عملی این قانون سه چیز است:

1. هر چه در آن ناحیه باشد، روی فلز دیده می شود. سافت باکس بزرگ آنجا باشد، فلز گرادیان نرم می گیرد؛ سقف سالن با لامپ های نقطه ای آنجا باشد، فلز پر از نقطه سفید می شود.
2. هر چه خارج از آن ناحیه باشد، اثری ندارد. بی فایده است نور را از جایی بتابانید که بازتابش به دوربین نمی رسد؛ فلز از آن نور تیره می ماند.
3. با تغییر زاویه دوربین، کل ناحیه جابه جا می شود. اغلب ده یا پانزده درجه حرکت دوربین، یک بازتاب مزاحم را کامل حذف می کند، بدون اینکه نوری تغییر کند.

نور بزرگ، نه نور قوی

اشتباه رایج این است که برای فلز نور قوی تری بیاورند. فلز به قدرت نور کاری ندارد؛ به اندازه آن کار دارد. یک منبع نور که از دید قطعه بزرگ باشد (سافت باکس یک و نیم متری، یا پارچه دیفیوزر دو در سه متری که فلاش از پشتش می زند) روی سطح به شکل یک ناحیه روشن یکدست می افتد. همین پیوستگی است که فلز را «فلز» نشان می دهد. منبع کوچک، هر چقدر هم قوی باشد، فقط یک نقطه داغ می سازد و باقی سطح سیاه می ماند.

پرچم سیاه برای ساختن لبه

فلزی که از همه طرف نور نرم بگیرد، تخت و خاکستری می شود. برای برگرداندن حجم، باید بخشی از خانواده زاویه ها را عمدا سیاه کنید. یک تخته فوم سیاه یا پارچه مخمل مشکی در جای درست، روی فلز به شکل یک نوار تیره تمیز می افتد و لبه ها و انحناها را تعریف می کند. در عکاسی از سیلندر و شفت، همین ترکیب نوار روشن و نوار تیره است که جلوه فلزی را می سازد.

فیلتر پلاریزه: کجا کمک می کند و کجا نه

بسیاری تصور می کنند فیلتر پلاریزه هر بازتابی را حذف می کند. در مورد فلز خالص این طور نیست. پلاریزه روی لنز فقط بازتاب سطوح نارسانا را کم می کند: رنگ، پلاستیک، شیشه، لاک، روغن و آب. بازتاب از فلز لخت (استیل، کروم، آلومینیوم بدون پوشش) با پلاریزه معمولی تقریبا تغییری نمی کند.

اما دو حالت هست که پلاریزه در کارخانه به کمک می آید:

• قطعه پوشش دار: اگر بدنه دستگاه رنگ کوره ای یا پوشش پودری دارد، یا روی فلز لاک محافظ هست، پلاریزه بازتاب های سفید روی رنگ را می گیرد و رنگ واقعی را برمی گرداند. برای کاتالوگ ماشین آلات رنگ شده ضروری است.
• پلاریزه متقاطع: اگر خود منبع نور را هم با ورق پلاریزه بپوشانید و پلاریزه لنز را عمود بر آن بچرخانید، بازتاب مستقیم از فلز هم تا حد زیادی حذف می شود، چون فلز قطبش نور را حفظ می کند. برای پلاک های فلزی و قطعات حکاکی شده که باید نوشته رویشان خوانده شود بسیار موثر است؛ هزینه اش دو تا سه استاپ نور است.

انواع فیلترها و جایی که در کار واقعی به درد می خورند را در صفحه فیلترها در عکاسی صنعتی جداگانه توضیح داده ایم.

کار در کارخانه، نه در استودیو

در استودیو می توانید دور قطعه یک چادر سفید بزنید و تمام. در کارخانه قطعه اغلب نصب شده، چند تن وزن دارد، یا خطی که به آن وصل است نباید بخوابد. آنجا راه حل ها عملی تر اند:

• بخشی از روشنایی سالن را خاموش کنید. لامپ های سقفی بزرگ ترین منبع نقطه های سفید روی فلز هستند. اگر ایمنی و خط اجازه می دهد، ردیف بالای قطعه را چند دقیقه خاموش کنید؛ این را از قبل با سرپرست تولید هماهنگ کنید.
• لنز بلندتر، فاصله بیشتر. با لنز ۸۵ یا ۱۰۰ میلی متر از دورتر، خانواده زاویه ها باریک تر و کنترلش آسان تر می شود و خودتان هم از بازتاب خارج می شوید.
• پارچه مشکی پشت دوربین. یک پارچه مشکی دو متری پشت عکاس، بازتاب عکاس و سه پایه و آدم های پشت سر را از روی فلز حذف می کند. پرکاربردترین ابزار ما در سالن های تولید همین است.
• دیفیوزر قابل حمل. یک قاب دو در دو متری با پارچه دیفیوزر که دو نفر نگهش می دارند و فلاش از پشتش می زند، همان کار سافت باکس استودیو را کنار خط انجام می دهد.
• زمان بندی. تعویض شیفت یا ساعت تعطیلی خط، تنها زمانی است که کسی در خانواده زاویه های شما راه نمی رود. برای قطعات بزرگ نصب شده، این زمان را از ابتدا در برنامه بگذارید.

تنظیمات دوربین برای فلز

تنظیمات دوربین کمتر از نور اهمیت دارد، ولی چند نکته هست که اگر رعایت نشود کار نور را خراب می کند:

• نوردهی را برای روشن ترین نقطه فلز بگیرید، نه میانگین. هایلایت سوخته در ادیت برنمی گردد؛ هشدار نقاط سوخته را فعال کنید و بگذارید سایه ها کمی تیره بمانند.
• فرمت خام (RAW) اجباری است. فلز رنگی از خودش ندارد و رنگ نور را نشان می دهد. اگر نور مهتابی سبز با فلاش قاطی شده باشد، فقط در فایل خام می توان آن را خنثی کرد.
• تراز سفیدی را با کارت خاکستری تنظیم کنید. استیلی که ته رنگ زرد یا آبی دارد در ذهن مشتری «کثیف» یا «ارزان» خوانده می شود.
• دیافراگم f/8 تا f/11. برای قطعات کوچک ماشین کاری شده که از نزدیک عکاسی می شوند، چند فریم با فوکوس های مختلف بگیرید و بعدا ترکیب کنید.
• ایزو پایین و سه پایه. نویز روی سطح یکدست فلز بیشتر از هر جای دیگری دیده می شود.

چه چیزی در ادیت درست می شود و چه چیزی نه

ادیت می تواند یک بازتاب کوچک مزاحم را پاک کند، لکه انگشت را بردارد و ته رنگ را خنثی کند. ادیت نمی تواند نور بد را به نور خوب تبدیل کند؛ اگر گرادیان روی مخزن استیل در عکس وجود ندارد، هیچ نرم افزاری آن را باورپذیر نمی سازد. به همین دلیل سهم ادیت در عکاسی فلز به پاکسازی محدود می شود و بقیه سر صحنه گرفته می شود. جزئیات این مرحله در صفحه ادیت عکس صنعتی آمده است.

اگر همین قطعات در حال تولید عکاسی می شوند، چالش های دیگری هم اضافه می شود که در صفحه عکاسی خط تولید به آن ها پرداخته ایم.

چک لیست مدیر کارخانه پیش از روز عکاسی

بخش بزرگی از کیفیت عکاسی از سطوح فلزی و براق پیش از رسیدن عکاس تعیین می شود. این موارد را به واحد تولید بسپارید:

1. قطعات تمیز و بدون اثر انگشت. روی کروم و استیل پولیش، یک اثر انگشت به اندازه یک لکه زنگ دیده می شود. قطعات را با دستکش نخی جابه جا کنید و دستمال میکروفایبر و الکل سر صحنه داشته باشید.
2. برچسب ها و نوشته های موقت را بردارید. برچسب بارکد، ماژیک کنترل کیفیت و چسب حمل باید قبل از عکاسی پاک شوند، نه در ادیت.
3. بهترین نمونه را انتخاب کنید، نه اولین نمونه. خط و خش ریز زیر نور بزرگ کاملا دیده می شود؛ از هر قطعه چند نمونه کنار بگذارید.
4. یک فضای کم نور نزدیک خط آماده کنید. حتی یک گوشه انبار با پرده مشکی، کار را چند برابر سریع تر می کند.
5. مجوز خاموش کردن موقت روشنایی سقف و ساعت های خلوت خط را پیش از روز عکاسی مشخص کنید.
6. برق نزدیک محل عکاسی برای فلاش ها، یا اعلام از قبل اینکه باید با باتری کار شود.

با این آماده سازی، یک روز عکاسی به جای ده فریم قابل استفاده، سی تا چهل فریم تحویل می دهد. اگر برای کارخانه خود به خدمات عکاسی صنعتی نیاز دارید، همین فهرست نقطه شروع هماهنگی است؛ باقی کار سر صحنه انجام می شود.

پرسش های متداول

آیا فیلتر پلاریزه بازتاب روی استیل و کروم را حذف می کند؟

نه. پلاریزه روی لنز فقط بازتاب سطوح نارسانا مثل رنگ، لاک، شیشه و پلاستیک را کم می کند و روی فلز لخت تقریبا بی اثر است. برای حذف بازتاب از فلز باید منبع نور را هم پلاریزه کنید (پلاریزه متقاطع) یا با نور بزرگ، زاویه و پرچم سیاه آن را کنترل کنید.

برای عکاسی از مخزن استیل بزرگ که قابل جابه جایی نیست چه می کنید؟

دوربین را جابه جا می کنیم تا بازتاب های مزاحم از خانواده زاویه ها بیرون بروند، بخشی از روشنایی سقف را با هماهنگی خاموش می کنیم، یک دیفیوزر بزرگ قابل حمل در جای درست می گذاریم و پشت دوربین پارچه مشکی نگه می داریم. زمان عکاسی هم به ساعت خلوت خط منتقل می شود.

چرا قطعات فلزی در عکس ته رنگ زرد یا سبز می گیرند؟

فلز رنگی از خودش ندارد و رنگ نور محیط را نشان می دهد. لامپ های مهتابی و سدیمی سالن ته رنگ سبز و زرد می دهند. راه حل این است که در فرمت خام عکاسی شود، تراز سفیدی با کارت خاکستری تنظیم شود و در صورت امکان نور سالن با فلاش جایگزین شود.

پیش از عکاسی از قطعات فلزی، کارخانه چه آماده سازی باید انجام دهد؟

قطعات را تمیز و بدون اثر انگشت کنید، برچسب و نوشته های موقت را بردارید، از هر قطعه چند نمونه برای انتخاب بی نقص ترین کنار بگذارید، یک فضای کم نور نزدیک خط آماده کنید و مجوز خاموش کردن موقت نور سقف و دسترسی به برق را از قبل مشخص کنید.